De kievit en het fake news
Terug

De kievit en het fake news

dinsdag, 19 maart 2019
De kievit en het fake news

Mensen raken al sinds mensenheugenis geïnspireerd door de natuur. Allereerst natuurlijk omdat we er zelf deel van uitmaken. Maar daarnaast kunnen we ook veel leren van dieren en natuur. De biologen van Koninklijke Burgers’ Zoo nemen ons met fascinerende voorbeelden mee naar het dieren- en plantenrijk. Soms lijkt niets menselijks de natuur vreemd en kunnen we ook in het zakelijke leven rechtstreeks inspiratie uit de natuur halen!

De berichtgevingen over fake news buitelen over elkaar heen de afgelopen maanden. Van gerenommeerde kranten en social mediagebruikers tot twitterende presidenten: men beticht elkaar maar al te graag van het verspreiden van fake news. Fake news, dat is niet meer of minder dan een leugen over een situatie of een actie. Gekleurde en gemanipuleerde communicatie de wereld in sturen; dat kan mensen heel goed helpen om hun doelen te bereiken. Velen vrezen fake news als gevaar voor maatschappij en democratie.

Fake News

Verspreiden dieren eigenlijk ook fake news? In eerste instantie is het handig om je te realiseren dat dieren vooral over hun eigen situatie, hun eigen toestand, hun eigen momentele staat communiceren. De koolmees in uw tuin vertelt met zijn zang over zíjn kwaliteiten. Hij maakt niet in koolmees-taal de soortgenoot een paar tuinen verderaf zwart; voor zover biologen weten, tenminste. Een leugentje over zichzelf zou er bij dieren dus best wel in kunnen zitten, maar leugenachtige roddels over anderen verspreiden niet.

In de communicatie tussen verschillende soorten willen met name potentiële prooidieren zaken rooskleuriger voorstellen dan dat ze zijn. Een vogel die niet lekker in zijn vel zit, laat dit zo min mogelijk zien. Want elke kat of havik zou een ziek vogeltje snel als ideale prooi identificeren. De schone schijn dient dus zo lang mogelijk te worden opgehouden, al moet het diertje zich door ziekte of verwonding objectief beschouwd slecht voelen.

Schijn bedriegt 

Andersom zijn er diverse vogels die juist een verwonding simuleren om roofdieren af te leiden van hun kwetsbare eieren of jongen. De kievit is wat dat betreft één van de beste toneelspelers. Zodra een vos in de beurt van zijn nest komt, loopt hij met hangende vleugel rond alsof die gebroken is. Een klaagzang maakt de voorstelling compleet. Volgt de vos de ‘gewonde’ vogel weg van zijn goed verstopt nest, dan kan de kievit opeens weer prima vliegen! Hetzelfde trucje past de Zuid-Amerikaanse zonneral toe, een vogel die vooral langs rivieren en plassen in het tropische regenwouden leeft.

Precies zoals de kievit voert de zonneral bij bedreiging van zijn nest het toneelstukje van gewonde vogel op. Zonneral en kievit zijn geen familie van elkaar, dus dit gedragspatroon moet in de vogelevolutie minimaal twee keer onafhankelijk van elkaar zijn ontstaan. De zonneral heeft echter, anders dan de kievit, nog een tweede aas in petto: hij kan een roofdier behoorlijk verwarren door bliksemsnel zijn vleugels te openen. Dan zie je namelijk plots een tekening op de vleugels die heel erg op twee grote ogen van een enorm dier lijken. De zonneral vertelt dan als het ware ‘ik ben erg groot en gevaarlijk’. Er ontstaat verwarring, net als bij ook het fake news in de mensenwereld. Die levert een kleine tijdwinst op voor de zonneral en de vogel kan vervolgens aan de bedreiger ontsnappen.

Foto's: Tim Strater

 

Reacties


Meer nieuws


Klantvriendelijkste Bedrijf van Nederland

Klantvriendelijkste Bedrijf van Nederland

woensdag, 29 mei 2019

Voor de twaalfde keer is het Klantvriendelijkste Bedrijf van Nederland gisteren bekendgemaakt. Hierbij wist Koninklijke Burgers’ Zoo een knappe vierde plek te veroveren, met als eindcijfer een 8,3. 

Lees meer
Biologe stoort vlooiende aap

Biologe stoort vlooiende aap

maandag, 13 mei 2019

Dinsdag 14 mei om 13.30 uur biedt biologe Constanze Mager op symbolische wijze de eerste exemplaren van haar boek 'Stoor nooit een vlooiende aap' aan de gorilla’s van Burgers’ Zoo aan.

Lees meer